Trên kỳ đài Quảng Châu năm ấy, hai phong cách cờ đặc biệt gặp nhau: một bên là Mạnh Lập Quốc, danh thủ Đông Bắc nổi tiếng với lối đánh công sát dữ dội; bên kia là Dương Quan Lân, kỳ vương Quảng Đông với bản lĩnh phòng thủ, bố cục và phản công thuộc hàng bậc thầy.
Đây không chỉ là cuộc so tài giữa hai danh thủ. Nó còn là cuộc đối đầu giữa một người thích săn đuổi và một người rất giỏi biến sự săn đuổi ấy thành cái bẫy.
Và lần này, người chiến thắng là Mạnh Lập Quốc.
Cuộc gặp của hai phong cách đối lập
Mạnh Lập Quốc nổi danh từ cuối thập niên 1950 với lối chơi cực kỳ mạnh mẽ. Ông không ngại đưa quân vào những vị trí hiểm hóc, sẵn sàng đổi quân, thí quân để mở đường cho thế công. Đặc biệt, ông có sở trường đánh vào hệ thống phòng thủ quanh Tướng đối phương và rất thích tìm cách tiêu diệt Tượng.
Chính vì vậy, Mạnh Lập Quốc từng được giới cờ đặt cho danh hiệu “Sát tượng năng thủ” – cao thủ sát Tượng.
Dương Quan Lân lại thuộc mẫu kỳ thủ khác. Ông có khả năng giữ thế rất tốt, biết chịu đựng sức ép và đặc biệt nguy hiểm khi đối phương nóng vội. Một thế cờ tưởng như Dương đang bị dồn ép đôi khi lại chính là lúc ông âm thầm chuẩn bị phản kích.
Vì thế, cuộc gặp giữa hai người hứa hẹn một trận chiến rất đặc biệt:
Mạnh Lập Quốc muốn tấn công.
Dương Quan Lân muốn biến cuộc tấn công ấy thành cơ hội phản công.
Nhưng diễn biến ván cờ đã không đi theo kịch bản mà Dương mong muốn.
“Thợ săn voi” bước vào cuộc săn
Trong trung cuộc, Mạnh Lập Quốc thể hiện rất rõ phong cách quen thuộc của mình.
Các quân chủ lực lần lượt hướng về những điểm yếu trong trận địa Dương Quan Lân. Đặc biệt, hệ thống phòng thủ của bên Đen bắt đầu chịu sức ép từ những quân cờ có tính cơ động cao.
Điểm đáng chú ý là Mạnh không đơn thuần tìm cách ăn quân.
Ông liên tục đặt Dương Quan Lân trước những câu hỏi khó:
Nếu tiến quân thì có bị phản kích không?
Nếu đổi quân thì thế công có mất đi không?
Nếu giữ quân thì phòng tuyến có chịu nổi không?
Đó chính là nghệ thuật của một kỳ thủ công sát.
Một nước cờ mạnh không nhất thiết phải lập tức chiếu Tướng hay ăn quân. Đôi khi giá trị lớn nhất của nó là buộc đối thủ phải lựa chọn trong một tình thế mà lựa chọn nào cũng có nguy cơ.
Cạm bẫy thứ nhất: biến quân công thành quân phòng
Dương Quan Lân vốn rất giỏi phản kích. Vì vậy, nếu Mạnh Lập Quốc chỉ đơn thuần tấn công trực diện, rất có thể chính ông sẽ trở thành người bị phản công.
Nhưng Mạnh đã không đánh theo cách đó.
Ông liên tục tạo sức ép, khiến quân Dương Quan Lân phải chuyển sang những vị trí phòng thủ. Khi một quân mạnh phải quay về bảo vệ trận địa, sức chiến đấu của toàn bộ hệ thống lập tức giảm xuống.
Đây là một nguyên tắc rất quan trọng trong cờ tướng:
Thắng một quân chưa chắc đã bằng việc khiến quân ấy mất khả năng hoạt động.
Mạnh Lập Quốc đã từng bước làm điều đó.
Các quân của Dương Quan Lân vẫn còn trên bàn cờ, nhưng khả năng phối hợp giữa chúng ngày càng khó khăn.
Cạm bẫy thứ hai: đánh vào Tượng để phá nền móng
Đây mới là phần đặc biệt phù hợp với biệt danh “thợ săn voi” của Mạnh Lập Quốc.
Trong cờ tướng, Tượng không chỉ là quân phòng thủ. Khi hai Tượng còn đầy đủ, chúng tạo nên một lớp bảo vệ rất quan trọng quanh cung Tướng.
Muốn đánh vào Tướng đối phương, nhiều khi phải phá Tượng trước.
Mạnh Lập Quốc hiểu điều này rất rõ.
Ông không vội vàng lao quân vào cung. Thay vào đó, thế công từng bước hướng vào hệ thống phòng thủ. Một khi Tượng bị uy hiếp hoặc bị loại khỏi trận địa, những đường tấn công mới bắt đầu mở ra.
Đây cũng chính là nét đặc trưng trong phong cách của Mạnh Lập Quốc mà báo chí Trung Quốc từng nhắc tới: ông nổi tiếng với những đòn đánh nhanh, dữ dội và đặc biệt giỏi “sát tượng nhập cục” – tiêu diệt Tượng để mở đường vào trung tâm.
Vì vậy, hình ảnh “thợ săn voi” không chỉ là một cách ví von cho đẹp.
Nó phản ánh rất đúng tư tưởng chơi cờ của Mạnh Lập Quốc:
Không nhất thiết phải săn Tướng ngay.
Hãy phá lớp giáp bảo vệ Tướng trước.
Cạm bẫy thứ ba: càng muốn phản công càng dễ rơi vào thế bị động
Điểm hay nhất của ván cờ nằm ở chỗ Mạnh Lập Quốc không cho Dương Quan Lân một khoảng thời gian đủ thoải mái để tổ chức phản công.
Dương Quan Lân vốn là một bậc thầy về chuyển thế.
Nếu đối thủ tấn công quá sâu, ông thường có thể dùng một vài nước phản kích chính xác để đảo ngược tình hình.
Nhưng trước sức ép liên tục của Mạnh, ý đồ đó gặp rất nhiều khó khăn.
Mỗi khi Dương tìm cách đưa quân ra phản công, Mạnh lại tìm được cách tiếp tục duy trì thế chủ động.
Đây là điều làm nên vẻ đẹp của ván đấu.
Mạnh không thắng chỉ bằng một đòn sát cuộc.
Ông thắng bằng cách duy trì sức ép đủ lâu để đối phương không thể thực hiện kế hoạch của mình.
Đến một thời điểm, Dương Quan Lân không còn là người lựa chọn cách chơi nữa.
Ông buộc phải phản ứng theo những gì Mạnh Lập Quốc đặt ra.
Và khi một kỳ thủ hàng đầu bị buộc phải chơi hoàn toàn theo thế trận của đối phương, đó thường là dấu hiệu cho thấy cán cân đã nghiêng rất mạnh.
Điều đáng học nhất từ ván cờ
Ván Mạnh Lập Quốc – Dương Quan Lân năm 1963 đặc biệt đáng xem không chỉ vì hai cái tên quá lớn.
Nó còn cho thấy một nguyên lý quan trọng của cờ tướng trung cuộc:
Một thế công mạnh không nhất thiết phải kết thúc ngay bằng sát chiêu.
Có những cuộc tấn công thành công bởi vì người tấn công liên tục đặt ra những vấn đề mới.
Dương Quan Lân không phải kỳ thủ dễ bị đánh bại. Muốn thắng ông, không thể chỉ trông chờ vào một nước cờ may mắn.
Mạnh Lập Quốc đã làm điều khó hơn:
- tạo sức ép liên tục;
- hạn chế khả năng phản công;
- nhắm vào hệ thống phòng thủ;
- tìm cách loại bỏ Tượng;
- rồi chuyển ưu thế thành thế công quyết định.
Đó chính là ba tầng của cuộc săn:
Săn quân → phá phòng tuyến → săn Tướng.
Một trận thắng rất “Mạnh Lập Quốc”
Nếu phải dùng một câu để mô tả ván đấu này, có lẽ đó là:
“Dùng thế công để biến cao thủ phản công thành người chỉ còn biết chống đỡ.”
Dương Quan Lân vẫn là Dương Quan Lân – một trong những kỳ thủ vĩ đại nhất của cờ tướng Trung Quốc.
Nhưng ngày hôm đó tại Quảng Châu, ông gặp đúng một đối thủ mà sở trường của người này lại đặc biệt nguy hiểm đối với hệ thống phòng thủ của mình.
Mạnh Lập Quốc không chọn cách chơi an toàn.
Ông chọn cách chơi mà mình giỏi nhất:
đánh mạnh, đánh sâu, phá phòng thủ và không cho đối phương có thời gian thở.
Kết quả cuối cùng là Mạnh Lập Quốc giành chiến thắng trước Dương Quan Lân.
Và vì thế, ván cờ này xứng đáng được nhớ đến như một trong những cuộc đối đầu thú vị của kỳ đàn Trung Quốc thập niên 1960 – nơi “thợ săn voi” Mạnh Lập Quốc đã có một cuộc săn thành công trước kỳ vương Dương Quan Lân.
Gợi ý chú thích ảnh:
*Mạnh Lập Quốc – Dương Quan Lân, Quảng Châu, tháng 5/1963. Một trong những ván đấu tiêu biểu cho phong cách công sát dữ dội của “Liêu Đông giáo chủ” Mạnh Lập Quốc.
Be the first to comment